Y nun quero allargar más a cousa, -respiróu fondamente el noso protagonista, aliviando a tensión que ye criara antes a súa posta en escena -. Agora, si queredes, y xa pra ir rematando, (pos vexo eu qu’a pinchada que trouxemos vei menguando mui axina, ¡llambióis!), antes de dar volta cadún pra súa casa col esperanza de qu’esta tronada tan grande que ta cayendo, vaya pouco y a pouco índose y poña acabo a esta noite qu’amedrenta y tamén embauca a cualquera por lo que ten de máxico, quero acabar cos meus contos. Asina qu’ei vou:
Si vos vais arrimando hacia algún dos ramales da renomada y mui guapa Serra de Carondio, na zona que queda na llinde del Conceyo d’Eilao, poderedes dar fe de que vistes muitos túmulos d’enterros unde os nosos primeiros antepasaos iban dar sepultura y rendir homenaxe a os sous. Construccióis y formas que tein miles d’anos, y que guardan nel sou sen un tesouro que de vez en condo se descubre. A Llastra da Filadoira, tamén chamao El Dolme d’Entrerríos, ou el Dolme de Barandón (y nun vos apuredes, qu’enseguida vos esplico el porqué) é un dos exemplos nos que más se ve y se fai notar as construccióis prehistóricas feitas con grandes pedras. É esta úa das mostras más veyas deixadas polos homes nestas zonas de montaña del Occidente d’Asturias, da que se dice que cunta con más de cinco mil anos d’antigüedá. Dáivos conta del qué digo. ¡Cinco mil anos!
Dolme, pra que nun lo sepa y asina poda salir del ignorancia que muitos tein, quer dicir “mesa de pedra” y, éste del que vos falo ta posto nun llugar al que se ye chama “Campa d’Entrerríos”. Ben cerca dél, hai tamén outros cuatro túmulos que son parte d’un peteiro d’enterramentos, úa necrópolis estragayada nas serras que fain fronteira cos Conceyos del propio Eilao, Villayón, Bual y Allande.
Asina que, como vos digo, un dolme ten normalmente úas contas pedras postas erguidas y outras deitadas nel pico d’ellas como se fora úa mesa grande de pedra. Así é, más ou menos cómo a Llastra da Filadoira la podedes topar nel tarrén del que falamos. Y agora, lo que vos sería mui bon saber é cómo esa pedra deu chegada hasta allí”
-“¿Y vásnolo contar tú, Periquín?”
-“Pos claro. Si chegamos xa hasta aquí y agora nun sigo, ¡a ver qué focicos se vos quedan!
Son muitas, muitas as hestorias que falan pra estos casos da esistencia d’úas muyeres mui mui grandes, xigantescas, que llevan nel pico da cabeza úas pedras tan grandes como lo eran ellas. Na contornada del Dolme de Barandón, tamén houbo úa muyer d’esas xigantes: a Llastra tan grandúa que llevaba nel pico da testa nun era outra cousa qu’a pedra que cubre y fai de tapa fincándose nas outras que tán deretas…
Y deste xeito, meus amigos y vecíos que m’escuitastes con atención, penso que poderemos ir acabando esta noitada que tal pinta un mazaricón sen difunto, na que me destes el oportunidá de cuntarvos toda esta restra de mitos y d’hestorias que valiron pra que, de paso, tamén vosoutros conózades más fondamente algúas das verdadeiras y nobres hestorias que sempre se cuntaron por as terras de Bual, Cuaña, El Franco, Grandas de Salime, Eilao, Navia, Pezós, Tapia ou Villayón. Pero antes d’irnos nun quixera irme sin agradecervos a vosa humilde atención, pos portándovos como vos portates esta noite, penso eu que s’honra á memoria y ás virtudes dos antepasaos que nos deixaron, porque ellos souperon respetar y trespasarnos úas tradicióis tan guapas. Asina que vayan por ellos, y tamén por vosoutros, estas últimas palabras d’honra que dedico”.
-De repente, Antonón de Florindo volvéu a falar en tono de burlla, como amenazando a Periquín-:
-“A Dios gracias qu’este mentiroso y trangayeiro nun ten úa xira y inda menos espírito pra convencer a todos conto tamos aquí, que ¡madeumas, se tuvese el corpo qu’eu teño y soupese lo qu’eu sei, seguro que nos fía cambiar os nosos rezos de domingos y tamén os nosos contos que son certos, por as zarapalladas que nos quer meter na cabeza! Que dé gracias d’ir acabando, este llangrumias, porque xa pouco me faltaba pra virarye el focico d’un bofetón que lo deixase mirando pra contra a parede”.
-“Podes vir condo quiras, mangallón. Xa verás el respeto que che teño y el medo que me dan as túas payoladas”.- Espetóuye Periquín, deixando a todo el mundo sorprendido, por lo xuicioso y medido qu’era normalmente nas súas palabras.
Antonón, que taba que lo llevaba el demonio, erguéuse en busca dél como úa fiera y Periquín, sin asustarse nin pouco nin muito, levantóu el brazo hacia él como si ye dixera adiós. Un brazo nel que todos poderon ver na súa cómo tía un furao na palma que ye atravesaba d’un llao al outro.
Antonón brincóu hacia él querendo arrancarye el peleyo vivo y, sin esperallo, esnafróuse pegando úa gran trompada contra el tarrén de pedra pos, de sutaque, nel sito unde antes taba Periquín cuntando nas súas hestorias, nun había nada.
Toda a sala del Trombadello quedóu coa boca aberta y, de primeiras, a xente perguntábase únde podía tar metido Periquín, que parecía talmente que lo tragara a terra. Un pouco despós, xa os más espabilaos dábanse conta de qué pasara.
Outra vez aquel demontre fixérayes úa das súas. El Trasno tuvera fendo burlla d’ellos toda a noite, mentres los tía apanfilaos como pampirolos con todas aquellas hestorias nas que se fexo pasar por Periquín, aquel home qu’era mui raro que faltase a aquellas reunióis.
Nese momento, a sobría de Periquín aparecéu por a porta da sala y detrás, el Periquín de verdá, que vía decindo:
-“Escuitái, que nun me vades crer lo que tuven soñando toda a noite hasta agora: Estos días tuven algo amaliao y hoi a tardía metínme na cama y durmín hasta fai pouco. Peró en conto despertéi, salín correndo decirye a mía sobría que tía que vir cuntarvos el meu sono, porque foi raro y chamadeiro abondo. Tuven el barrunto de que tábades aquí, porque nún dos meus sonos, -pensaredes que tou toyo, y hasta terédesche razón- soñaba cómo el Trasno pañaba a mía forma de tal xeito que se nos confundía, porque era igualito qu’eu. Y aquí vos tía toda a noite contándovos un feixe d’historias das d’antes, sobre maxias, y llendas, y mitos… ¿qué vos parece? Menudas fatadas chega un a soñar, ¿eh? ¿Pos qué fai éste? ¿Púxose rematao?”-. Dixo Periquín mentres miraba asustao cómo Antonón de Florinda machacaba a cabeza contra a parede da sala…
Si vos vais arrimando hacia algún dos ramales da renomada y mui guapa Serra de Carondio, na zona que queda na llinde del Conceyo d’Eilao, poderedes dar fe de que vistes muitos túmulos d’enterros unde os nosos primeiros antepasaos iban dar sepultura y rendir homenaxe a os sous. Construccióis y formas que tein miles d’anos, y que guardan nel sou sen un tesouro que de vez en condo se descubre. A Llastra da Filadoira, tamén chamao El Dolme d’Entrerríos, ou el Dolme de Barandón (y nun vos apuredes, qu’enseguida vos esplico el porqué) é un dos exemplos nos que más se ve y se fai notar as construccióis prehistóricas feitas con grandes pedras. É esta úa das mostras más veyas deixadas polos homes nestas zonas de montaña del Occidente d’Asturias, da que se dice que cunta con más de cinco mil anos d’antigüedá. Dáivos conta del qué digo. ¡Cinco mil anos!
Dolme, pra que nun lo sepa y asina poda salir del ignorancia que muitos tein, quer dicir “mesa de pedra” y, éste del que vos falo ta posto nun llugar al que se ye chama “Campa d’Entrerríos”. Ben cerca dél, hai tamén outros cuatro túmulos que son parte d’un peteiro d’enterramentos, úa necrópolis estragayada nas serras que fain fronteira cos Conceyos del propio Eilao, Villayón, Bual y Allande.
Asina que, como vos digo, un dolme ten normalmente úas contas pedras postas erguidas y outras deitadas nel pico d’ellas como se fora úa mesa grande de pedra. Así é, más ou menos cómo a Llastra da Filadoira la podedes topar nel tarrén del que falamos. Y agora, lo que vos sería mui bon saber é cómo esa pedra deu chegada hasta allí”
-“¿Y vásnolo contar tú, Periquín?”
-“Pos claro. Si chegamos xa hasta aquí y agora nun sigo, ¡a ver qué focicos se vos quedan!
Son muitas, muitas as hestorias que falan pra estos casos da esistencia d’úas muyeres mui mui grandes, xigantescas, que llevan nel pico da cabeza úas pedras tan grandes como lo eran ellas. Na contornada del Dolme de Barandón, tamén houbo úa muyer d’esas xigantes: a Llastra tan grandúa que llevaba nel pico da testa nun era outra cousa qu’a pedra que cubre y fai de tapa fincándose nas outras que tán deretas…
Y deste xeito, meus amigos y vecíos que m’escuitastes con atención, penso que poderemos ir acabando esta noitada que tal pinta un mazaricón sen difunto, na que me destes el oportunidá de cuntarvos toda esta restra de mitos y d’hestorias que valiron pra que, de paso, tamén vosoutros conózades más fondamente algúas das verdadeiras y nobres hestorias que sempre se cuntaron por as terras de Bual, Cuaña, El Franco, Grandas de Salime, Eilao, Navia, Pezós, Tapia ou Villayón. Pero antes d’irnos nun quixera irme sin agradecervos a vosa humilde atención, pos portándovos como vos portates esta noite, penso eu que s’honra á memoria y ás virtudes dos antepasaos que nos deixaron, porque ellos souperon respetar y trespasarnos úas tradicióis tan guapas. Asina que vayan por ellos, y tamén por vosoutros, estas últimas palabras d’honra que dedico”.
-De repente, Antonón de Florindo volvéu a falar en tono de burlla, como amenazando a Periquín-:
-“A Dios gracias qu’este mentiroso y trangayeiro nun ten úa xira y inda menos espírito pra convencer a todos conto tamos aquí, que ¡madeumas, se tuvese el corpo qu’eu teño y soupese lo qu’eu sei, seguro que nos fía cambiar os nosos rezos de domingos y tamén os nosos contos que son certos, por as zarapalladas que nos quer meter na cabeza! Que dé gracias d’ir acabando, este llangrumias, porque xa pouco me faltaba pra virarye el focico d’un bofetón que lo deixase mirando pra contra a parede”.
-“Podes vir condo quiras, mangallón. Xa verás el respeto que che teño y el medo que me dan as túas payoladas”.- Espetóuye Periquín, deixando a todo el mundo sorprendido, por lo xuicioso y medido qu’era normalmente nas súas palabras.
Antonón, que taba que lo llevaba el demonio, erguéuse en busca dél como úa fiera y Periquín, sin asustarse nin pouco nin muito, levantóu el brazo hacia él como si ye dixera adiós. Un brazo nel que todos poderon ver na súa cómo tía un furao na palma que ye atravesaba d’un llao al outro.
Antonón brincóu hacia él querendo arrancarye el peleyo vivo y, sin esperallo, esnafróuse pegando úa gran trompada contra el tarrén de pedra pos, de sutaque, nel sito unde antes taba Periquín cuntando nas súas hestorias, nun había nada.
Toda a sala del Trombadello quedóu coa boca aberta y, de primeiras, a xente perguntábase únde podía tar metido Periquín, que parecía talmente que lo tragara a terra. Un pouco despós, xa os más espabilaos dábanse conta de qué pasara.
Outra vez aquel demontre fixérayes úa das súas. El Trasno tuvera fendo burlla d’ellos toda a noite, mentres los tía apanfilaos como pampirolos con todas aquellas hestorias nas que se fexo pasar por Periquín, aquel home qu’era mui raro que faltase a aquellas reunióis.
Nese momento, a sobría de Periquín aparecéu por a porta da sala y detrás, el Periquín de verdá, que vía decindo:
-“Escuitái, que nun me vades crer lo que tuven soñando toda a noite hasta agora: Estos días tuven algo amaliao y hoi a tardía metínme na cama y durmín hasta fai pouco. Peró en conto despertéi, salín correndo decirye a mía sobría que tía que vir cuntarvos el meu sono, porque foi raro y chamadeiro abondo. Tuven el barrunto de que tábades aquí, porque nún dos meus sonos, -pensaredes que tou toyo, y hasta terédesche razón- soñaba cómo el Trasno pañaba a mía forma de tal xeito que se nos confundía, porque era igualito qu’eu. Y aquí vos tía toda a noite contándovos un feixe d’historias das d’antes, sobre maxias, y llendas, y mitos… ¿qué vos parece? Menudas fatadas chega un a soñar, ¿eh? ¿Pos qué fai éste? ¿Púxose rematao?”-. Dixo Periquín mentres miraba asustao cómo Antonón de Florinda machacaba a cabeza contra a parede da sala…